Gramatiko de Monda

La Artikolo

Esan nur un artikolo en Mondlango - la definitiva artikolo: "la".

La usado de "la" similan al tio de "the" en la engla.

"La" saman por singlo ay pluralo ay por ciu genros.

Ne esan nedefinitiva artikolos en Mondlango. If mu volan emfazi nomo, mu povan usi la numeralo "un". If mu volan emfazi indefiniteco, mu povan usi la nedefinita pronomo "iu".

Egzample: Donez la libro al mi.

Donez un libro al mi.

Nomos

En Mondlango, nomos en singlo finisan per - o. Egzample: libro,domo.

La pluralo de nomo esan farita de aldonado de -s al la singlo.

Libros, domos.

Nomos povan funktan kiel:

1. La subjekto de verbo: Tomo arivin.

2. La komplemento de la verbo "esi"; Tomo esan workoro.

3. La objekto de verbo: Mi vidin Tomo.

4. La objekto de prepo: Mi dirin al Tomo.

En Mondlango, most nomoradikos esan nutrala.

Verbos

Verbos en infinitivo finisan per -i: iri, vidi.

Oni forman la prezento instedante la litero -i per -an: iran, vidan.

Oni forman la pasinteco per la fino -in: irin; vidin.

Oni forman la futuro per la fino -on: iron, vidon.

La subjunktivo uzan la fino -uz: If mi esuz yi.

La imperativa fino esan -ez: Sidez ! Venez!

La aktiva prezenta participo usan la fino -anta: Fluganta birdos; Leganta studento.

Uso de la literos a, i, ay o, por indiki prezento, pasinteco ay futuro, kiel en la finos -an, -in, -on esan aplikata anke al la aktiva ko pasiva participos.
La fino -inta forman la aktiva pasinteca participo. Fluginta birdos; Leginta studento.

Simile, la fino -onta produsan la aktiva futura participo: Flugonta birdos; Legonta studento.

La fino -ata donan la prezenta pasiva participo: Libro legata.

La pasinteca pasiva participo finisan per -ita: Libro legita.

La futura pasiva participo finisan per -ota: Libro legota.

Adjektivos

Adjektivos finisan per -a: guda; biga.

Adjektivos havan la sama formo por singlo, pluralo, vira ay fema nomos: Biga domo;. Biga domos. Guda kidulo; Guda kidino.

Oni raytan ubizi adjektivos antaw or pos la nomo kiu ju kwalifan. Egzample: Guda libro or libro guda.

Komparativo: Adjektivos forman sia komparativos ay superativos putante "mor" ay "most" antaw la positivo: mor alta; most alta.

mor interesa; most interesa.

Adverbos

Adverbos indikan manero en kiu akto esan farita. En Mondlango, adverbos mostmulte derivisan de adjektivos, canjante la fino al -e. Egzample: guda --gude; vera -- vere.

Adverbos respondan la asko, kiel. Egzample:

Kiel yi fartan?

Bone, dankan yi!

Korelativa Adverbos

Ial Iel Iam Ie Iom

Kial Kiel Kiam Kie Kiom

Tial Tiel Tiam Tie Tiom

Cial Ciel Ciam Cie Ciom

Nial Niel Niam Nie Niom

Pronomos

Persona pronomos

mi yi hi xi ji li

mu yu hu xu ju lu

Oni forman pozesiva adjektivos per aldonante la fino -a al la persona pronomos:

Mia, hia, mua, hua.

Oni forman pozesiva pronomos per aldonante la fino -s al la pozesiva adjektivos:

Mias, xias, muas, huas.

Refleksiva pronomos: (persona pronomo) + self:

Miself; hiself; muself; huself.

If necese, persona pronomos prenan la akuzativa kazo, per aldonado de la fino -m al la pronomos.

Egzample, hi -- him; mi -- mim.

Korelativa Pronomos

Io  Iu  Ia  Ius

Kio Kiu Kia Kius

Tio Tiu Tia Tius

Cio Ciu Cia Cius

Nio Niu Nia Nius

Prepos

Al     En  Sur    Super  Pre

Pos    Sub Inter  Apud   Cirkum

Ekster El  Krom   Escept Dum

Ce     Je  Til    Kum    Sen

Per    De  Ekde   For    Por

Pro    Pri Past   Tra    Trans

Konter Da  Insted Law   Spite

Versus Ep  Dawn

Konjunktos

Ay Or Car    Dum  If

Ke Kwankam   Kwaz nek...nor

ne nur...sed anke Sed Tamen Til

Kardinala Nombros

Ordinala nombros esan formata per aldono de la fino -u al la kardinala nombros: unu; biu; triu.

Sintakso

En Mondlango la baza wordordo esan:

Subjekto + verbo + objekto

Aktiva voco: La kato manjan la muso.

Pasiva voco: La muso esan manjata de la kato.

Aska voco: Cu la kato manjan la muso?